گرفته است . در نگاره ارميتاژ نيز كه طوطى دم‌درازى را بر روى درخت شكوفه‌زده گيلاس نشان مىدهد تأثير نقاشى اروپا در سايه روشن ديده مىشود . در آثار پدر او نمىتوان از تأثيرات نقاشى اروپائى چيزى سراغ گرفت ، ولى از اين زمان به بعد در اكثر آثار دوره صفوى اين تأثيرپذيرى مشاهده مىشود . شفيع احتمالا در طراحى نقوش قالى نيز دست داشته است ؛ پارچه‌هاى زربفت ابريشمى داراى نقشمايه‌هاى مكرر از گياهان گلدار و پرندگان است كه طراحىهاى شفيع را در ذهن متبادر مىسازد . در اين زمان تجارت خارجى وسيعى از اين اشياء وجود داشت : بدلسازى شفيع از روى نقوش دو كتاب انگليسى حدود سال 1661 م . در لندن نوشته جان دانستال ( متوفى 1693 م . ) و نيز سفارشات چارلز اول به نيكولاس ويلفرد « 1 » در سفرش به ايران در سال 1637 م . شاهدى بر اين مدعاست . اين دوره ، دوره‌اى از تأثير و تأثيرات بين شرق و غرب است و زمانه‌اى است كه محصولات شرقى همچون منسوجات ، نقاشيهاى زيرلاكى و سفالينه‌ها ، ذوق و سليقه اروپائيان را ، بدون توجه به سرزمين مادرى آنها ، حتى اگر از شرق سوئز هم مىبود ، به خود جلب كرده بود ؛ درعين‌حال علاقه متقابل ايران ، هند و چند دهه بعد چين به نقاشى اروپائى و حجم‌نمايى ( پرسپكتيو ) و سايه و روشن آنها جلب شد . آثار شفيع عباسى از اين نوع تا سال 1674 م . كشيده شد كه ظاهرا سال مرگ او بود . ضمنا او از روى آثار پدرش هم مثناهايى تدارك ديد و بر روى بعضى از آنها امضاى پدرش را نشاند . شفيع عباسى نقاشى چربدست ولى بدون اصالت عميق بود . معين مصوّر در تباين چشمگير با شفيع بود ؛ وى هنرمندى شديدا پركار ، پويا و در هنر خود اصيل و بىهمتا بود . او در نسخه‌هاى مربوط به خود از نظر تركيب‌بندى دقت و اصالت داشت ( ولى نه از حيث رنگاميزى ) و در رنگاميزى علاقه‌اى ويژه به تباين رنگهاى تند و زننده و كاربرد رنگهاى تند اصلى داشت . خصوصيات نبوغ و قريحه وى در طرحهاى شخصى و سريع وى جلوه يافت . نسخه‌هايى كه وى اجرا كرد بيشتر متعلق به پاره‌پيشين زندگيش در زمان شاه عباس دوم است « 2 » ؛ سبك طراحيهاى وى تأثيرى از غرب نگرفته ولى تفسيرى از تجربه صميمانه و نزديك از زندگى به گونه خوشنويسانه است . گاهى هم با تخيل سنتى تلفيق يافته مثل نگاره « حمله اژدهايان به

--> ( 1 ) - ر . و . فريه ، « چارلز اول و عتيقه‌هاى ايران : مأموريت نيكولاس ويلفرد » در مجله Iran ، جلد 8 ( 1970 م . ) ، صص 6 - 51 . ( 2 ) - كاتالوگ كتابخانه چستربيتى ، جلد 3 ، شماره 270 ، سرلوح و تصاوير 3 - / 31 SPA ، تصاوير 3 - 922 . كتابخانه بريتانيا ، نسخ شرقى شماره 3248 در سچوكين ، نسخ خطى شاه عباس : تصاوير LXVI - LXVIII ( ميانه قرن يازدهم / هفدهم ) .